Ianire Aranzabe eta Eneritz Gorritxategi, musikariak: “Gaur egun, ikusten da emakume musikari gazteen artean beste konplizitate bat”

Durangoko Azokaren bueltan elkartu ditu TTAP aldizkariak Eneritz Gorritxategi (Berriz, 1979) eta Ianire Aranzabe (Altzaga, 1999) musikariak. Gorritxategik ibilbide luzea du musikaren munduan eta trikitilari moduan –Ene bada, Kherau eta Haize-arrosa taldeekin. Aranzabek Esanezin taldea sortu zuen, 2021ean, eta Hormetan idazten diskoa aurkeztu zuen, 2025 urte bukaeran.

Eneritz Gorritxategi: Kaixo, Ianire! Pozten naiz zurekin gaur eta hemen egoteaz.

Ianire Aranzabe: Kaixo, Eneritz! Ni ere pozten naiz.

E.G.: Ezagutu berri gara!

I.A.: Hori da!

E.G.: Egia esan, oso gogotsu nago zu moduko gazte batekin hitz egiteko. Gainera, gaurkoan, transmisioaz hitz egiteko ekarri gaituzte!

I.A.: Bai. Nire ustez, oso lotuta dago guk egiten dugunarekin. Niretzako, transmisio modurik naturalena da musika. Ez dakit, zuri, transmisioarena, musikarena, trikitiarena… etxetik datorkizun edo…

E.G.: Oinarrizkoa da transmisioa niretzat. Egia da musika etxetik datorkidala. Umetan baserri baten bizi nintzen, eta aititek soinu handia jotzen zuen. Berarekin batera, hasi nintzen soinu txiki japoniar batekin probatzen. Abesti batzuk ikasi nituen, eta gurasoei trikitia jotzen ikasi nahi nuela esan nien. Beraz, Kepa Junkerarekin hasi nintzen, eta, ondoren, Iñaki Zabaletarekin jarraitu nuen. Niretzat, oso erraza eta naturala zen, gauero entseatzen nuelako aititerekin. Pentsatzen dut, urteek aurrera egin ahala, transmisio hori kontzienteki egiten hasi garela. Adibidez, amak bi neba ditu, eta, mutilei, soinua jotzen irakatsi zieten. Ama, emakumea zenez, soinua ez zen berarentzat, eta, gogoa izan arren, ikasi gabe gelditu zen. Oso presente izan dut hori bizitza osoan, eta nire alabei musika transmititu diet.

I.A.: Ze ona, zuk, gerora, hori egin ahal izan duzula. Nik ez dut horrenbeste jaso, etxetik, transmisio hori; ez daukat figura garbi bat etxean, nahiz eta trikitiaren munduko musika asko entzun. Bereziki nire osaba zaharrak erromerietako musika maite du, eta berak ere bazeukan soinu handi bat etxean; beti xaxatu izan gaitu eta esan izan digu jotzen ikasteko. Baina nik beste bide bat hartu dut. Batzuetan, etxetik datorren bide hori hartu dezakegu, eta, besteetan, oinarria mantentzen da; hau da, musikarekiko gertutasun hori. Baina transmisio hori beti dago errotuta.

E.G.: Zaletzearen transmisioa ere nonbaitetik etortzen da. Eta gero badago beste alde garrantzitsu bat: guk musikarekin transmititu nahi duguna. Nik musika transmititzeko egiten dut, ideiak transmititzeko –hitzei garrantzia ematen diet–, baina baita melodiarekin sentipenak transmititzeko ere. Askotan galdetu izan didate zertarako egiten nituen abestiak, zein den helburua. Helburua da bidaltzen dugun mezu hori publikoak kontzienteki jasotzea; eta gizarte hobeago baterantz bidea egin ahal badugu, ba hobeto.

Ianire Aranzabe: “Niretzat musika da transmisio modurik naturalena”

I.A.: Musikari izan aurretik, entzule izan naiz, eta, oraindik ere, banaiz. Eta askotan kontatu izan dut musikan hasi nintzela, nire bizitzako une zehatz batean, abesti batek bizitza aldatu zidalako. Hor dago abesti batek izan dezakeen indarraren isla. Hori entzule bezala sentitu izan dut nik. Agian, musika egiten hasten zarenean, ez duzu pentsatzen “hau edo beste hau egin eta horrela eragingo dut”. Baina jaso ditut mezuak, esanez, nire kanturen bat entzun dutela, eta modu honetara edo beste honetara eragin diela. Abesti batek, momentu batez, zurea izateari uzten dio, eta hartzen duen bigarren bizitza hori, nolabait, bueltan etortzen da. Hori da musikak duen indargune handienetako bat.

E.G.: Polita da bakoitzak nola botatzen duen abestia, eta horren interpretazio asko eta ia denak ezberdinak egongo dira. Hori oso aberasgarria da. Burura etorri zait, zuri entzunda, nola Ines Osinagak esaten zuen bere bizitzako une oso baxu batean ez zeukala gogorik musika egiteko, eta Miren Amurizaren bertso edo olerkiren bat irakurri zuela eta barruan zerbait eragin ziola. Letra hori ukelelearekin lantzen hasi zen, eta musikarekiko grina berpiztu zitzaion. Zuk esan duzun moduan, abesti zehatz batek eragiten dizun horrek hainbat gauza aldatu ditzake.

I.A.: Musika bada mundu honetatik pixka bat ihes egiteko bide bat, baina, aldi berean, munduarekin oso konektatuta dagoela uste dut. Eta ezin du beste modu baten izan, gainera. Bada gertatzen zaizkigun arazo eta konfliktoei buruz hitz egiteko beste espazio bat; eta ihesbidea den bezala, bada mundura itzultzeko beste modu bat. Askotan, kantu batetik abiatzen dugu ihesbide hori; eta, askotan, kantu horrek bueltatzen gaitu mundu aldrebes honetara. Bestalde, Eneritz, zu orain Haize-arrosa taldean zabiltza, baina, 90eko hamarkadatik, beste hainbat taldetan ibili izan zara. Barrutik asko aldatzen da norbera, ibilbidean zehar?

E.G.: Bai… nahikotxo. Eneritz eta Edurtzeta hasi ginen, trikiti txapelketetan; gero erromeriak etorri ziren, Ene Badarekin pila bat kontzertu ematen genituen urtean zehar… Lehen entseatu eta jo egiten genuen. Diskoak egiten genituen, baina entseatu eta jo zen, benetan, egiten genuena. Noizbehinka, argazkiren bat edo elkarrizketaren bat egunkariren batean… baina, orain, sare sozialen garaian, denak irudia izan behar du, bideoklipak atera behar dituzu, dena da atzorako… Hori guztia oso handi geratzen zaigu guri. Gogorra izan da. Zuek modu naturalean bizi izan duzuena guk ikasi egin behar izan dugu. Hori da ezberdintasunik handiena niretzat, eta gure garaiko musikariekin elkartzen naizenean, denek aipatzen dute gaur egungo azkartasun hori eta denean egon behar hori.

I.A.: Ohituta gaude dena oso azkar egitera. Ematen du, ez baduzu bideoklipik, abestia ez dela existitzen. Nik modu naturalean bizi dut hori. Baina, sarritan, bideoklipekin badut kontraesan moduko bat. Gozatzen dut kantuak irudietara eramateko prozesuaz, ez dudalako promoziorako bakarrik egiten, eta sormen prozesuaren parte moduan hartzen dudalako. Baina momenturen batean ez badut bideoklipak egiteko gogorik? Ematen du behartuta egin behar dituzula. Bada irudiaren garaia; gehiegi, akaso…

Eneritz Gorritxategi: “Lehen, diskoak egiten genituen, baina entseatu eta jo zen benetan egiten genuena”

E.G.: Eta beste meloi bat irekiko dut: gauza bat da gaur egun grabaketak egiteko ditugun baliabideak, eta, beste bat, lehen genituenak. Lehen ideia bat zeneukan, eta irrati-kasetean grabatzen zenuen. Orain, ordenagailu batekin, soinu-txartel batekin eta mikrofono batekin dena egin dezakezu. Sekulako abantaila da. Hori orain deskubritu dugu, eta nahiko ondo ikasi ere bai, kar-kar.

I.A.: Dena pila bat aldatu da. Askok ez dute estudio batean grabatzearena planteatu ere egiten, etxean grabatzen dute, eta, agian, nahasketa prozesuan jotzen dute estudiora. Aukera askoz gehiago dago gaur egun, bai. Eta badirudi, musikari izateaz gain, beste mila gauza ere izan behar dugula. Denera egon behar dugu, eta hori bai dela konplikatua. Ez dakit hori osasungarria den, oso zaila delako diziplina guztietan aritzea.

E.G.: Eta, gainera, txukun! Agertokian, emakumeok, erakutsi behar izan dugu balio dugula.

I.A.: Exijentzia gehiago emakumeokin, bai.

E.G.: Ondo egin behar ditugu gauzak, eta, gure irudiari dagokionez, gainera, kontzertua txukun bukatu behar dugu. Oraindik zenbat lan dagoen egiteko…

I.A.: Emakumeoi ardura gehiago exijitzen zaigula sentitzen dut: gauzak egiteko moduan, agertokian azaltzeko moduan… Zorionez, gauzak asko aldatu dira.

E.G.: Eta, are gehiago, adinean gora egiten duzunean. Nik bizitza osoa eman dut musika egiten, eta jendeak plazetatik ezagutzen nau; baina, behin ama izanda, badirudi hori utzi egin behar duzula. Niri esan izan didate ea nolatan nuen berriro musika egiten hasteko asmoa, ea etxekoarekin ez nuen nahikorik. Hori gizonezko bati esatea pentsaezina da. Borroka latza daukagu aurretik.

I.A.: Amatasunarena eta musikarena bada beste meloi handi bat. Badirudi beti guk utzi behar ditugula lana eta zaletasunak, eta oraindik ez da hori zalantzan jartzen.

E.G.: Eta ez dute ikusten beste aldea. Zu agertoki baten gainean zaudenean, ahaldunduta, zure seme-alabek hori ikusten badute, transmisio aldetik oso potentea da. Hain gertuko erreferenteak ematea sekulakoa da. Horri ematen diot nik garrantzia.

I.A.: Erreferenteen kontua oso garrantzitsua da. Hori aldatu da, zorionez, gaur egun. Nik izan ditut emakume erreferenteak: Izaro, Olatz Salvador… Azken urteetan eraiki dutena, eta ikustea agertokietan zenbat emakume gauden sekulakoa da. Baina badaude, oraindik, bereganatzeko dauden espazioak ere. Baina, bai, emakume erreferente horiek eman digute espazio bat, musikaren alorrean zein arlo pertsonalean, gure arteko kezkak eta zalantzak elkar partekatzeko.

Ianire Aranzabe: “Musika bada gertatzen zaizkigun arazo eta konfliktoei buruz hitz egiteko beste espazio bat”

E.G.: Noizbait esan izan dut, elkarrizketaren baten, zuon moduko emakume gazte ahaldunduek, sekulako musika ona egiten zabiltzatenok, indar handia transmititzen duzuenok, kristoren indarra ematen didazuela. Gure garaian, bazeuden, baina gutxiago; agian, punk eszenan, edo, trikitiaren boom horretan, Maixa eta Ixiar. Baina horiek ere, haien bidea ireki behar izan zuten gizonen artean. Gaur egun, musika eskoletan ikusten da trikitia emakumeek gizonek baino askoz gehiago aukeratzen dutela, baina hori lortzea ez da bide erraza izan. Horren guztiaren ondorioz, gaur egun, ikusten da emakume gazteen artean beste konplizitate bat. Zuk, adibidez, Elektrizitatea kantuan parte hartu zenuen belaunaldi ezberdinetako musikariekin, ezta? Oso hunkigarria iruditu zitzaidan. Hori da bidea, denok elkartuta.

I.A.: Ondo gogoratzen dut egun hori. Musikaren munduan bizi izan dudan gauza potenteenetakoa izan da. Belaunaldi ezberdinetako eta askotariko estiloetako emakume musikariak elkartzea eta elkarrekin kantu hura partekatzea sekulakoa izan zen; egun hori elkarrekin bizitzea, azken finean.